Co zrobić po śmierci bliskiej osoby – pierwsze kroki i formalności

W skrócie

Po śmierci bliskiej osoby najpierw wezwij lekarza, który stwierdzi zgon i wystawi kartę zgonu, a potem skontaktuj się z zakładem pogrzebowym. W kolejnych dniach trzeba zarejestrować zgon w urzędzie stanu cywilnego, zorganizować pogrzeb i złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy. Sprawy spadkowe, bankowe i umowy zmarłego możesz załatwiać spokojnie w następnych tygodniach.

Pierwsze godziny: co zrobić od razu

W pierwszych godzinach najważniejsze jest stwierdzenie zgonu przez lekarza. Bez tego dokumentu nie ruszy żadna dalsza formalność. Nie musisz w tym czasie załatwiać niczego więcej.

Wezwij lekarza i uzyskaj kartę zgonu

Lekarz stwierdza zgon i wystawia kartę zgonu. Gdy śmierć nastąpiła w domu, dzwonisz do lekarza rodzinnego zmarłego, a poza godzinami jego pracy do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. W szpitalu lub hospicjum kartę zgonu przygotowuje personel placówki.

Gdy śmierć jest nagła albo nastąpiła w wyniku wypadku, wezwij pogotowie ratunkowe i policję. W takiej sytuacji o dalszym postępowaniu z ciałem może zdecydować prokurator. Na tym etapie nie przenoś ciała i nie porządkuj otoczenia.

Powiadom najbliższych

Po wizycie lekarza zadzwoń do najbliższej rodziny. Poproś jedną zaufaną osobę, żeby przekazała wiadomość dalszym krewnym i znajomym. Dzięki temu nie musisz kilkanaście razy powtarzać trudnej rozmowy.

Skontaktuj się z zakładem pogrzebowym

Zakład pogrzebowy przewozi ciało do chłodni i pomaga zaplanować kolejne kroki. Kontakt możesz nawiązać jeszcze tego samego dnia, także w nocy, bo większość firm pogrzebowych pracuje całodobowo. Jeśli mieszkasz na Śląsku, możesz wybrać zakład pogrzebowy w Raciborzu, który zajmie się transportem i przygotowaniem ciała.

Pierwsze dni: dokumenty i organizacja pogrzebu

W pierwszych dniach musisz zarejestrować zgon i ustalić szczegóły ceremonii. Obie sprawy toczą się równolegle, a część z nich możesz przekazać zakładowi pogrzebowemu.

Zarejestruj zgon w urzędzie stanu cywilnego

Zgon zgłaszasz w urzędzie stanu cywilnego na podstawie karty zgonu. Przepisy przewidują na to krótki termin, liczony od wystawienia karty zgonu, dlatego nie odkładaj tej sprawy. Urząd sporządza akt zgonu i wydaje bezpłatnie odpis skrócony aktu.

Do urzędu zabierz kartę zgonu, swój dowód osobisty oraz dowód osobisty zmarłego. Rejestrację może przeprowadzić także pracownik zakładu pogrzebowego na podstawie pełnomocnictwa. Odpis aktu zgonu przyda się później w banku, w ZUS i u notariusza.

Ustal formę i miejsce pogrzebu

Przed rozmową z zakładem pogrzebowym zdecyduj, czy pogrzeb będzie tradycyjny, czy po kremacji. Sprawdź też, czy zmarły zostawił życzenia dotyczące pochówku, na przykład w rozmowach z rodziną albo w testamencie.

• Miejsce pochówku – ustal z zarządcą cmentarza lub parafią, czy jest wolne miejsce w grobie rodzinnym, czy potrzebna jest nowa kwatera.
• Rodzaj ceremonii – wybierz pogrzeb wyznaniowy albo świecki i uzgodnij termin z duchownym lub mistrzem ceremonii.
• Oprawa – zdecyduj o kwiatach, wieńcach, muzyce i nekrologu.
• Stypa – zarezerwuj salę, jeśli planujesz spotkanie po pogrzebie.

Przygotuj dokumenty i ubranie dla zmarłego

Zakład pogrzebowy potrzebuje karty zgonu, aktu zgonu albo pełnomocnictwa do jego uzyskania oraz danych zmarłego. Przygotuj też ubranie, w którym zmarły zostanie pochowany. Rodziny często wybierają strój, który bliska osoba lubiła nosić.

Zasiłek pogrzebowy i koszty pogrzebu

Koszty pogrzebu częściowo pokrywa zasiłek pogrzebowy. Wypłaca go ZUS albo KRUS osobie, która poniosła koszty pochówku i przedstawi rachunki.

Wniosek składasz w ZUS albo KRUS. Dołączasz do niego odpis skrócony aktu zgonu i rachunki za pogrzeb. Wiele zakładów pogrzebowych rozlicza zasiłek bezpośrednio z ZUS, a rodzina dopłaca tylko różnicę. Aktualną kwotę zasiłku i termin na złożenie wniosku sprawdź na stronie ZUS albo KRUS.

Jeśli formalności przytłaczają, sprawdź, na czym polega pomoc w formalnościach pogrzebowych oferowana przez zakład. Pracownik zakładu przeprowadzi cię przez dokumenty, rejestrację zgonu i wniosek o zasiłek.

Po pogrzebie: sprawy urzędowe, bankowe i spadkowe

Po pogrzebie zostają sprawy, które nie wymagają pośpiechu, ale mają swoje terminy. Zrób listę i załatwiaj je po kolei, w swoim tempie.

ZUS, renta rodzinna i świadczenia zmarłego

Zgłoś zgon w instytucji, która wypłacała zmarłemu emeryturę lub rentę. Świadczenie wypłacone za okres po śmierci trzeba zwrócić. Sprawdź też, czy przysługuje ci renta rodzinna, na przykład jako małżonkowi albo dziecku zmarłego.

Banki, ubezpieczenia i umowy

Poinformuj bank o śmierci posiadacza rachunku i przedstaw odpis aktu zgonu. Zapytaj, czy zmarły złożył dyspozycję wkładem na wypadek śmierci. Sprawdź też polisy na życie, bo ubezpieczyciel wypłaca świadczenie dopiero po zgłoszeniu zgonu.

Wypowiedz umowy, z których nikt nie będzie korzystał: telefon, internet, telewizję, abonamenty i karty kredytowe. Umowy na prąd, gaz i wodę przepisz na nowego właściciela albo najemcę mieszkania.

Spadek i stwierdzenie nabycia spadku

Prawa do majątku zmarłego potwierdzasz u notariusza albo w sądzie. Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, a sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Bez jednego z tych dokumentów nie przepiszesz mieszkania, samochodu ani środków z konta.

Zwróć uwagę na długi zmarłego. Spadek możesz przyjąć wprost, przyjąć z ograniczeniem odpowiedzialności za długi albo go odrzucić. Na złożenie takiego oświadczenia masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o swoim powołaniu do spadku. Brak oświadczenia w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jak zadbać o siebie w żałobie

Formalności zajmują czas i siły, dlatego przyjmuj pomoc innych. Podziel zadania między członków rodziny: jedna osoba załatwia urząd, druga kontaktuje się z cmentarzem, trzecia przygotowuje stypę.

Daj sobie prawo do smutku i odpoczynku. Gdy żałoba przez wiele tygodni utrudnia ci codzienne funkcjonowanie, porozmawiaj z lekarzem rodzinnym albo psychologiem. Wsparcie oferują też grupy wsparcia dla osób w żałobie i duszpasterze.

Wiedza o tym, co zrobić po śmierci bliskiej osoby, nie usuwa bólu straty. Pozwala jednak przejść przez formalności spokojniej i poświęcić więcej uwagi pożegnaniu oraz najbliższym.